در باب بررسی غرر در شروط ضمن العقد در فقه اسلامی ابتداً باید شرایط صحت شروط و مبانی آن را بررسی نماییم که به آن در ادامه به آن می پردازیم.

 

برخی از فقها برای شرایط صحت شروط ۴ شرط را ذکر کرده‌اند^[۲۱].

 

۱- عدم مخالفت با کتاب و سنت،

 

۲- عدم استلزام جهل به عوضین

 

۳- مقدور بودن

 

۴-عدم مخالفت با مقتضای عقد می دانند.

 

هم چنین فقها شروط فاسد را اینگونه احصاء نموده اند:

 

۱- شرط خلاف کتاب و سنت

 

۲- شرط مجهولی که موجب جهل به عوضین گردد.

 

۳- شرط خلاف مقتضای عقد

 

۴- شرط غیر مقدور

 

۵- شرطی که منفعت عقلانی نداشته باشد.

 

پس از آنکه شروط فاسد را به اختصار بیان نمودیم این سوال مطرح است که آیا شروط فاسد مفسد نیز هستند یا خیر؟برخی از فقها، شروط فاسد را مفسد نمی دانند و ادله های را برعدم مفسد بودن آن ها ارائه نموده اند که به آن اشاره خواهیم نمود.برخی بر این عقیده اند^[۲۲]: که دلیلی بر بطلان عقدی که شرط فاسد در آن باشد وجود ندارد. پس بیع مشروط به شرط فاسد، بیع است و ظاهر آیه _ احل الله البیع ) آن را شامل می شود.شهید ثانی به نقل از شیخ طوسی بیان می‌دارد^[۲۳]: تراضی به هر کدام از عقد و شرط مستقلاً تعلق می‌گیرد و با انتفاء یکی، دیگری باقی می ماند، ‌بنابرین‏ با از بین رفتن شرط، تراضی نسبت به عقد کماکان باقیست. پس می توان، ضمن حکم بر فساد شرط، به صحت عقد ملتزم شد.

 

صاحب جواهر نیز در این باب معتقد است^[۲۴]: حتی اگر مشروط و عقد به هیئت اجتماعی مطلوب باشد، باز هم با فساد شرط، عقد باطل نمی گردد. بلکه برای جلوگیری از ضرر عقد خیاری می شد. دلیل دیگر بر عدم مفسد بودن شرط فاسد، دلالت اصل است و اصل صحت عقد است، هم چنین دلیل قابل احتجاج دیگر استدلال به روایات می‌باشد.

۱- در مرسله ابن ابی براج آمده است^[۲۵]: از حضرت علی (ع) سوال شد: کسی کنیزی می خرد و و بر او شرط می شود، آن کنیز هبه و فروخته نشود و به میراث نرسد، آیا این شرط صحیح است؟ امام فرمودند: باید به شرط عمل شود، مگر ‌در مورد میراث.

 

۲- استدلال به روایت معروف به خبر بریره^[۲۶]: از امام صادق (ع) نقل شده است: بریره کنیزی دارای شوهر بود که عایشه وی را خرید و آزاد کرد. پیامبر (ص) فرمودند: اگر بریره بخواهد می‌تواند نزد شوهرش بماند و اگر بخواهد می‌تواند جدا شود. از طرفی اربابان قبلی بریره که او را به عایشه فروختند ولاء او بر خریدار شرط کردند. پیامبر (ص) فرمودند: ولاء برای کسی است که کنیزی را آزاد می‌کند.

 

وجه استدلال ‌به این روایت این امر است که با وجود شرط فاسد، پیامبر (ص) با اعطای اختیار به کنیز در خصوص بقاء زوجیت یا مفارقت از شوهرش، بر صحت بیع مذکور صحه گذاشته اند و با گفتن ” الولاء لمن اعتق ” به بطلان شرط اشاره فرمودند.

 

دلیل دیگری بر عدم مفسد بودن شرط فاسد، لازم آمدن دور به دلیل متوقف شدن صحت عقد بر صحت شرط است مثل بیع شرط فروش مبیع به خود بایع که به دور علامه مشهور است^[۲۷]. زیرا وجود مشروط بر وجود شرط شرط متوقف است در نتیجه بیع اول بر بیع دوم و بیع دوم بر بیع اول متوقف می‌باشد به ۲ دلیل:

 

۱- بیعی صورت نمی گیرد مگر اینکه فروشنده مالک باشد و در بیع به شرط فروش به بایع قبل از تحقق بیع اول مالکیتی برای شخص وجود ندارد تا به شرط عمل کند.

 

۲- فروش مبیع به مالک آن، معقول نیست، چون تحصیل حاصل است.

 

بر ادله های اقامه شده و برای صحت عقد مشروط به شرط فاسد نقدهایی مترتب است:

 

اولاً: صحت عقد با اصل عدم انتقال ملک از فروشنده به بایع در صورت فساد شرط معارض است.ثانیاًً هنگامی عقد موافق با ظاهر آیه ( احل الله البیع ) عقدی است که شرط فاسد در آن درج نشده باشد، زیرا ظاهر این آیات شامل عقدی می شود که در آن قصد باشد، حال اینکه در معامله مقید به شرط فاسد، قصدی وجود ندارد، چون رضایت معامله، به شرط ضمیمه می‌باشد، در حالی که شرط فاسد، فاقد اثر است و مشروط له نیز به معامله بدون شرط رضایتی ندارد، ‌بنابرین‏ به معامله بدون شرط قصدی تعلق نگرفته است.

 

ثالثاً: درمورد مرسله ابن براج مشهور به فساد عدم هبه و عدم بیع قائل هستند، به روایت یاد شده عمل نکرده اند^[۲۸].رابعاً درمورد دور، بنابر معنای نخست، مشروط بیع اول بر وجود بیع دوم، متوقف نیست. بلکه به التزام به بیع دوم متوقف است. به همین دلیل است که اگر خریدار ملتزم شود اما عمل به شرط نکند، بیع باطل نیست، بلکه به جهت تخلف از شرط، معامله انجام شده خیاری می شود. ‌بر اساس معنای دوم نیز، ایجاد مورد التزام در ظرف زمان خاص محال است اما احتمال تحقق در زمان دیگر وجود دارد، اغلب التزامات عقلاً اینگونه است یعنی در زمان التزام وفای به آن ممکن نیست، اما بعد از آن امکان عمل وجود دارد^[۲۹].

 

برخی دیگر راجع به شروط فاسد، قائل به تفصیل شده اند. برای قائلین به تفصیل ۳ دیدگاه وجود دارد:

 

۱- دیدگاه ابن زهره: ایشان براین عقیده اند که تنها شروط غیر مقدور، مفسدند، و شروط فاسد دیگر موجب بطلان عقد نمی شوند و برای عدم فساد عقد، به اجماع، ظاهر قرآن، دلالت اصل و خبر بریره، استدلال می کند. وجه مفسد بودن شرط غیر مقدور، این است که این شرط قابل وفاء نیست، ‌بنابرین‏ با چنین شرطی تسلیم مورد معامله همراه شرط مقدور نیست، و حال اینکه قدرت بر تسلیم از شرایط صحت عقد است.حال آنکه شیخ انصاری بر این عقیده است^[۳۰]: شرط غیر مقدور از حیث اینکه غیر مقدور است موجب تسلیم در احد العوضین نمی شود.

 

دیدگاه دوم نظریه منسوب به ابن منوج بحرانی است که ایشان شروط فاسد را به جز شرط فاقد نفع عقلائی، مفسد می‌داند. ‌بنابرین‏ بر طبق این نظریه شرط فاقد نفع عقلائی باطل است، اما موجب بطلان عقد نمی شود^[۳۱].

 

دیدگاه سوم^[۳۲]: نظریه برخی از متأخرین و معاصران است. این گروه بر این باورند که شروط باطل، مطلقاً موجب بطلان عقد نمی شوند و بین شروطی که در ارکان عقد اختلال ایجاد می‌کند و شروطی که به اصل عقد ربطی ندارد، قائل به تفصیل شده اند.

 

بر طبق این نظریه، شروط دسته اول در ارکان عقد یا شرایط عوضین اختلال ایجاد می‌کند، ‌بنابرین‏ بطلان عقد ‌به این اختلال مستند است نه شرط فاسد، به عبارت دیگر این گروه محل نزاع را در جایی می دانند که فساد شرط از قبیل واسطه ی در عروض باشد، ‌به این معنا که فساد اولاً و بالذات بر شرط عارض می شود و ثانیاًً و بالعرض موجب فساد عقد گردد. و شرط مفسد را به دو دسته تقسیم می کند:

 

۱- شرط خلاف مقتضای ذات عقد

 

۲- شرط مجهولی که موجب جهل به عوضین می شود.

 

اختصاراً شرط خلاف مقتضای ذات عقد شرطی است که از موجبات تناقض است و عدم تحقق عقد را در پی دارد. ‌به این معنا که عقد به انجام مقتضای خود امر می‌کند و شرط به عدم انجام آن، از این رو این امر سبب ایجاد تردید در تصمیم برای انجام معامله است و در نتیجه قصد انشاء سلب می شود حال آنکه قصد از ارکان عقد می‌باشد^[۳۳].

 

بند سوم: شرط مجهول

 

انسان‌ها د‌ر تحول نوعی خود‌، برای مصونیت از تهد‌ید‌ها و حمله های د‌یگران به صورت د‌سته جمعی عمل می‌کرد‌ند‌، د‌ر این میان امنیت کود‌کان وابسته ‌به این بود‌ که د‌ر جوار والد‌ین خود‌ بمانند‌. به نظر بالبی نوزاد‌ انسان مجهز به یک سری رفتارهایی است که بروز آن‌ ها موجب می‌شود‌، مراقبین از وی محافظت کرد‌ه و د‌ر جوار او باشند‌. بالبی این رفتارها را سیستم رفتاری د‌لبستگی (ABS) می‌نامد‌، رفتارهایی که نزد‌یکی به مراقبان را تسهیل کرد‌ه و موجب تد‌اوم آن می‌شود‌، مثل گریه، لبخند‌، آویختن، گرفتن، تعقیب کرد‌ن، مکید‌ن و. . .

 

(ماسن، ۱۳۸۰؛ کرین، ۱۳۷۹).

 

پس ‌به این ترتیب رفتار د‌لبستگی د‌ارای ارزش تکاملی برای انسان‌ها بود‌ه است و به همین د‌لیل جزو ذخایر ژنتیک رفتاری آن‌ ها د‌رآمد‌ه است. رفتار ماد‌رانه از د‌ید‌گاه کرد‌ارشناسان یک رفتار غریزی است که توسط محرک خاصی بروز می‌یابد‌ و این محرک‌ها را معمولاً کود‌ک د‌ر اختیار ماد‌ر قرار می‌د‌هد‌. به نظر بالبی د‌لبستگی د‌ر انسان موازی نقش پذیری د‌ر حیوانات عمل کرد‌ه و د‌ر یک د‌وره حساس شکل می‌گیرد‌. د‌لبستگی پیوند‌ عاطفی نسبتاً پاید‌اری است که بین کود‌ک و یک یا تعد‌اد‌ بیشتری از افراد‌ی که د‌ر تعامل واقعی و منظم با آن‌ ها می‌باشد‌، ایجاد‌ می‌گرد‌د‌ (مظاهری، ۱۳۷۷).

 

به عقید‌ه بالبی (۱۳۵۹) برای تامین سلامت روانی کود‌ک، برقراری روابط صمیمی، گرم و د‌ایمی‌بین او و ماد‌رش یا کسی که بتواند‌ به طور شایسته جایگزین وی شود‌ضروری است، چنان روابطی که مورد‌ رضایت هر د‌و طرف بود‌ه و از آن لذت برند‌. به نظر بالبی برای رشد‌ هیجانی و عاطفی انسان‌ها هم یک د‌وره حساس وجود‌ د‌ارد‌ و معتقد‌ است، تجارب عاطفی د‌ر برخی مراحل زند‌گی ممکن است، اثرات حیاتی و طولانی مد‌تی بر جای گذارد‌. بررسی‌های بالبی و اینزورث نشان د‌اد‌ه است که شش ماهه د‌وم سال اول زند‌گی به ویژه سه ماهه آخر، د‌وره حساس برای برقرای روابط د‌لبستگی است (علیلو، ۱۳۸۲؛ برک، ۱۳۸۳).

 

۲-۳-۲-۶-هارلو

 

هارلو نیز از جمله کسانی است که بالبی را تحت تاثیر قرار داد. بالبی پس از به اتمام رساندن رشته پزشکی با پژوهش و مطالعات هارلو آشنا شد و آن‌ ها را مورد مطالعه قرار داد هارلو از کسانی است که در نظریه های مربوط به کاهش سائق زیستی شواهدی ارائه داد. هارلو و همکارانش تعدادی بچه میمون را مورد آزمایش قرار دادند و آنان را با نمونه جدیدی از رابطه مادر و فرزندی روبرو کردند: تماس بدنی و احساس آرامش. در بعضی از این مطالعات بچه میمون‌ها در قفس که دو نوع مادر مصنوعی در آن بود، قرار داده شدند یکی از مادران از سیم ساخته شده بود و کودک می‌توانست از پستانکی که به سینه مادر نصب شده شیر بخورد. مادر دیگر با پوشش نرم پوشانده شده بود،

 

ولی غذایی به کودک نمی‌داد. بچه میمون‌ها، برخلاف پیش‌بینی نظریه های روانکاوی و رفتار گرایی بیشتر مادر پارچه‌ای را بغل می‌کردند. فقط هنگامی به مادر سیمی اعتنا می‌کردند که گرسنه بودند. وقتی که بچه میمون از چیزی مثلاً یک حشره می‌ترسید به طرف مادر پارچه‌ای می‌رفت و آن را بغل می‌کرد، گویی به او احساس امنیت بیشتری می‌داد. لااقل برای این پستانداران ابتدایی، لذتی که غذا به همراه داشت عامل اصلی دلبستگی بین مادر و فرزند نبود.

 

۲-۳-۲-۷-دﻟﺒﺴﺘﮕﯽ در ﻧﻈﺎم ﺑﺎﻟﺒﯽ

 

تاریخچه بالبی (۱۹۹۰-۱۹۰۷) د‌ر لند‌ن به د‌نیا آمد‌، وی تحصیلات خود‌ را د‌ر روانپزشکی و روانکاوی به پایان رساند‌، از سال ۱۹۳۶ به طور عمد‌ه د‌ر کار راهنمایی کود‌ک بود‌. بالبی با مشاهد‌ه کود‌کانی که د‌ر مؤسسات و شیرخوارگاه‌ها پرورش می‌یافتند‌ متوجه شد‌ که این کود‌کان عمد‌تاً به برخی مشکلات عاطفی از جمله ناتوانی د‌ر برقراری روابط صمیمانه و پایا با د‌یگران د‌چار هستند‌، وی علایم مشابهی را هم د‌ر کود‌کانی که تا مد‌تی رشد‌ طبیعی خود‌ را د‌ر خانه سپری کرد‌ه بود‌ند‌ و بعد‌ از آن د‌چار جد‌ایی طولانی مد‌ت از والد‌ین شد‌ه بود‌ند‌، مشاهد‌ه کرد‌، این کود‌کان از برقراری روابط نزد‌یک با د‌یگران اجتناب می‌کرد‌ند‌. بالبی د‌ر سال ۱۹۵۰ مشاهد‌ات خود‌ را د‌ر گزارشی تحت عنوان مراقبت مادری و بهد‌اشت روانی (Maternal Care and Mental Health) به سازمان جهانی بهد‌اشت ارائه کرد‌. وی از بررسی‌های خود‌ ‌به این نتیجه رسید‌ که کود‌کان مؤسسات و شیرخوارگاه‌ها فرصت برقراری روابط عاطفی گرم، محکم و د‌یرپا با ماد‌ر یا جانشینان وی را ند‌اشته اند‌. چنین مشاهد‌اتی بالبی را متقاعد‌ کرد‌ که نمی‌توان بد‌ون توجه به تعامل ماد‌ر- کود‌ک، فرایند‌ رشد‌ را د‌رک کرد‌. وی د‌ر این راستا نظریه د‌لبستگی خود‌ را مطرح ساخت و برای پاسخ به سوالاتی چون، چگونگی شکل گیری د‌لبستگی، د‌لیل اهمیت این رابطه، ارزش تکاملی آن و . . . به کرد‌ارشناسی (اتولوژی) روی آورد.

 

بد‌ون شک نظریه د‌لبستگی یکی از برجسته ترین و مهم‌ترین د‌ستاورد‌های روان‌شناسی معاصر است. برخی پژوهشگران (به عنوان مثال شاور و میکولینسر، ۲۰۰۵) نظریه د‌لبستگی را به عنوان رستاخیز د‌وباره روانکاوی و عامل مهم احیای د‌وباره این مکتب می‌د‌انند‌. از نظر جان بالبی د‌لبستگی یکی از نیازهای بنیاد‌ین انسان‌هاست (قربانی ۱۳۸۲). بر اساس آخرین یافته های تجربی میان فرهنگی نظریه خود‌ تعینی (SDT) که اهمیت عوامل د‌رونی فطری را د‌ر تحول شخصیت و خود‌ نظم جویی رفتار بررسی می‌کند‌، سه نیاز پایه روان‌شناختی د‌ر انسان‌ها وجود‌ د‌ارد‌:

 

۱- نیاز به شایستگی

 

۲- نیاز به خود‌ مختاری

 

۳- نیاز به ارتباط و د‌لبستگی (رایان و د‌سی^[۶۳]، ۲۰۰۰).

 

به عقید‌ه د‌وانلو (۱۹۹۰، نقل از قربانی، ۱۳۸۲) «تنها، ظرفیت برقراری روابط گرم عاطفی با والد‌ین یا جانشین آنان، فطریست». جان بالبی و مری اینزورث نکات برجسته‌ای را از روان‌تحلیل‌گری، کرد‌ار شناسی، روان‌شناسی رشد‌ و روان‌شناسی شناختی د‌ر مورد‌ پیوستگی هیجانی و نظم بخشی هیجانی، ترکیب کرد‌ه و د‌ر سازماند‌هی نظریه د‌لبستگی به کار گرفتند‌. آن‌ ها همانند‌ د‌یگر نظریه پرد‌ازان روان تحلیل‌گری معتقد‌ بود‌ند‌ که تبیین رفتارهای بزرگسالی ریشه د‌ر د‌وران کود‌کی د‌ارد‌، با این تفاوت که به نظر آن‌ ها انگیزش انسان توسط سیستم‌های رفتاری ذاتی، به جای سایق‌های زیستی مثل میل جنسی و گرسنگی، راهنمایی می‌شود‌ که سازش یافتگی و بقا را د‌ر فرایند‌ انتخاب طبیعی تسهیل می‌کند‌. بالبی و اینزورث علاوه بر توجه به فرایند‌های ناهشیار پویشی، توجه خاصی هم بر تجارب بین فرد‌ی واقعی و پیامد‌های هیجانی و شناختی این روابط، به عنوان عوامل مؤثر بر روابط بعد‌ی، د‌اشتند‌ (اینزورث^[۶۴]، ۱۹۸۹؛ شاور و میکولینسر^[۶۵]، ۲۰۰۵).

 

۲-۳-۲-۸-ﻣﺮاﺣﻞ دﻟﺒﺴﺘﮕﯽ

 

کودکان از همان روزهای اول زندگی به دیگران واکنش نشان می‌دهند. در سن یک ماهگی کودکان به صداها واکنش نشان می‌دهند و به چهره افراد توجه می‌کنند. بین دو تا سه ماهگی «لبخند اجتماعی» می‌زنند. این رفتار غالباً اولین علامت آشکار واکنش اجتماعی است که والدین به آن توجه می‌کنند. تا کمی بعد از چهارماهگی کودکان به همه واکنش‌ نشان می‌دهند و معمولاً بین غریبه‌ها و آشنا تمایزی قایل نیستند.

 

رهبران / سرپرستان

 

کارمند مرکزی

 

صلاحیت

 

خیرخواهی

 

اعتبار

 

کارمندان / همکاران

 

صلاحیت

 

خیرخواهی

 

اعتبار

 

منبع ( الونن و همکاران،۲۰۰۸:۱۶۳)

 

۲۰-۲٫ جنبه‌های مدیریتی اعتماد

 

جنبه‌های مدیریتی با ابعاد زیر ارزیابی می‌شوند:

 

مدیریت تیمی^[۱۵۰]

 

این بعد به مدیریت اثر بخش تیم و موفقیت در انجام اهداف فردی و اداره کردن تعارض درون گروه ها اشاره دارد.

 

تقسیم اطلاعات^[۱۵۱]: این بعد بر تمایل به بازخورد عملکرد فردی و آشکار کردن اطلاعات مربوط سازمان در یک جو منصفانه اشاره دارد.

 

حمایت کاری^[۱۵۲]: این بعد به تمایل به حمایت کارکنان موقعی که ضرورت وجود دارد و فراهم کردن اطلاعات مربوط به شغل برای توفیق فعالیت ها اشاره دارد.

 

قابلیت اطمینان^[۱۵۳]: شامل تمایل به گوش دادن، توجه به پیشنهادها، اجازه دادن به دیگران که در بیان احساسات خود آزاد باشند است و به قبول اشتباهات و اطمینان یافتن از اینکه کارکنان از مقام و موقعیت خود لذت می‌برند و قابل اطمینان هستند اشاره دارد ( مارتینز، ۲۰۰۲: ۷۶۰).

 

۲۱-۲٫ اعتماد سازمانی

 

در حالی که اعتماد میان فردی بین اعضای سازمانی وجود دارد، اعتماد سازمانی به سطح اعتماد بین اعضای سازمان و خود سازمان اشاره دارد. این نوع از اعتماد از طریق تعامل میان همکاران، سرپرستان و رهبری سازمان به وجود آمده و پرورش می‌یابد. زمانی که اعضای سازمان خود را با سازمان شان تعیین هویت می‌کنند به طور محتمل تری به سازمان اعتماد دارند.

 

اکثر مطالعاتی که به نقش اعتماد در روابط کاری پرداخته‌اند، بر سطح بین اشخاص ( برای مثال رابطه دو نفره­ی کارمند- سرپرست)، یا سطح تحلیل فرد- سازمان ( برای مثال انتظارات فرد درباره ی جنبه‌های مختلف سازمان) تمرکز داشته اند. این مطالعات بر تأثیر اعتماد بر ادراک فرد از هدف ( برای مثال سرپرست، مدیر یا سازمان) تأکید می‌کنند (امتر و همکاران^[۱۵۴]،۲۰۰۴: ۵۱). اعتماد سازمانی، یعنی فضای کلی اعتمادی که در یک سازمان وجود دارد. به عبارت دیگر زمانی کسی اعتماد را در قالب اصطلاحات درون سازمانی ارزیابی می‌کند، در واقع اشاره به اعتماد کارکنان به مدیر و اعتماد مدیر به کارکنان دارد. سوای این روابط اعتمادی دوگانه، اعتماد متقابل در بین همکاران، تیم ها و واحدهای کاری در سازمان نیز باید وجود داشته باشد (لام ا ن و متین^[۱۵۵]، ۲۰۰۷: ۴۳).

 

اعتماد سازمانی انتظاری است مبنی بر اینکه کارکنان دیگر به خود اجازه نمی دهند در زمانی که دیگران آسیب پذیر هستند، ضرر و زیانی به آن ها وارد نمایند. به عبارت دیگر اعتماد یک رابطه تبادلی است که در آن پای مخاطره یا آسیب پذیری در میان است ( هوی و تارتر^[۱۵۶]،۲۰۰۴؛ نادی و مشفقی، ۲۰۰۹). ( تن و تن، ۲۰۰۹: ۲۴۳)، اعتماد نسبت به سازمان را ارزیابی قابلیت اطمینان سازمان که توسط کارکنان درک می شود، معرفی می‌کند. در واقع اعتماد نسبت به سازمان، نوعی اطمینان کارکنان از این است که سازمان به گونه ای با آن ها رفتار خواهد کرد که آن ها منتفع شوند یا حد اقل رفتاری مضر نداشته باشد. همچنین در پژوهش ارکوتا و چافرا^[۱۵۷] (۲۰۱۳)، با عنوان اثر اعتماد و تخطی از قرارداد روانی بر رهبری موثق و انحراف سازمانی، اعتماد سازمانی، نگرشی جمعی است که باعث ترویج ابتکار، خلاقیت و مخاطره پذیری می شود ( نادی و همکاران،۲۰۰۹). میر و همکاران^[۱۵۸] (۲۰۰۹) بر اساس مدل مبادله ی اجتماعی، اعتماد را ” تمایل فرد برای آسیب پذیر ساختن خود در مقابل کنش های دیگری” تعریف می‌کنند. (کافی و هاشمی نسب ۱۳۹۱: ۵۲) معتقدند که اعتماد کارمندان در یک سطح بر اعتماد آن ها بر سطح دیگر تأثیر می‌گذارد. برای مثال، اعتماد کارمندان به سرپرست بر اعتماد آن ها به سازمان تأثیر می‌گذارد. در مقابل بی اعتمادی به سرپرستان و مسئولان به رفتارها و پیامدهای منفی برای سازمان می‌ انجامد.

 

اعتماد سازمانی در واقع به عنوان اطمینان به رفتار فرد در سازمان به منظور دستیابی به اهداف مورد نظر اما ناپایدار در شرایط مخاطره آمیز تعریف می شود. همچنین میشرا^[۱۵۹] اعتماد سازمانی را به عنوان تمایل یک طرف به آسیب پذیر بودن در برابر طرف دیگر بر اساس این انتظار یا باور که طرف مقابل مطمئن، باز. قابل اعتماد است، تعریف می‌کند ( دانایی فرد، رجب زاده و حصیری؛ ۱۳۸۸: ۵۹). به عقیده تایلر^[۱۶۰]، اعتماد سازمانی، زمینه ساز است برای درک اینکه چگونه مشارکت مؤثر را در درون سازمان ها ایجاد کنیم، یعنی اعتماد یک عنصر کلیدی است زیرا مشارکت را می آفریند و همان طور که می‌دانیم، مشارکت در سازمان ها همیشه با اهمیت بوده است. کارکنان می خواهند که یک رابطه مبتنی بر اعتماد با مدیران داشته باشند ( ایرلند و وب^[۱۶۱]، ۲۰۰۷). اعتماد، پیش بین مهمی از عملکرد مثبت درون روابط بین سازمانی است.

 

بهاری و همکاران(۱۳۹۰) در پژوهش خود که با هدف بررسی تاثیر آموزش مهارت­ های ارتباط همسران بر کاهش تعارض زناشویی انجام شد پژوهش شبه آزمایشی از نوع ‌پیش‌آزمون – ‌پس‌آزمون با گروه کنترل و نمونه گیری در دسترس و جایگزینی تصادفی بود. جامعه آماری ۴۴۰ زوج مرکز مداخله در بحران شهر اصفهان در سال ۱۳۸۷ بود. ۳۰ زوج به طورتصادفی در دو گروه جایگزین شدند. زوج­های گروه مداخله طی دو ماه هشت جلسه دو ساعته مهارت­ های ارتباط همسران را آموزش دیدند. یافته­ ها نشان دادند که بین میانگین نمرات پس آزمون زوج­های گروه مداخله و گروه گواه تفاوت معنادار وجود دارد . همچنین نشان دادند که این برنامه ‌در کاهش واکنش­های هیجانی، جلب حمایت فرزندان، رابطه با اقوام و دوستان خود و میزان کلی تعارض زناشویی زوج­های متقاضی طلاق مؤثر بوده است.

 

دهقانی فیروز آبادی و آرین (۱۳۸۸) پژوهشی به منظور، بررسی اثربخشی خودگوئی­های درونی مثبت بر افزایش میزان باورهای خودکارآمدی عمومی زنان انجام گرفته است. ابزاری که در این پژوهش مورد استفاده قرارگرفته است، مقیاس خودکارآمدی عمومی (GSE) شرر و همکاران (۱۹۸۲) است . جامعه آماری پژوهش، زنان متأهل مراجعه کننده به مرکز آموزش خانواده کمیته امداد امام خمینی(ره) غرب استان تهران بودند. از بین مراجعه کنندگانی که پس از فراخوان مرکز در تیرماه ۸۶، داوطلب شرکت در دوره آموزشی شدند، پس از مصاحبه اولیه وکسب اطمینان از علاقه و تعهد آن ها نسبت به شرکت در تمام جلسات، ۲۴ نفر به طور تصادفی انتخاب شدند که در دو گروه ۱۲نفر کنترل و آزمایش به صورت تصادفی جایگزین شدند. سپس اعضای دو گروه به پرسش­نامه خود کارآمدی عمومی پاسخ دادند. آنگاه گروه کنترل در نوبت انتظار قرار گرفته و گروه آزمایش طی ۸ جلسه یک ساعت و نیمی در برنامه آموزش خودگوئی های درونی مثبت ‌بر مبنای‌ مفاهیم مکتب شناخت درمانی شرکت کردند. پس از آن، از هردوگروه ‌پس‌آزمون به عمل آمد و داده ­های حاصله توسط آزمون t برای مقایسه میانگین­های دو گروه مستقل مورد تجزیه و تحلیل واقع گردید. نتیجه پژوهش نشان داد که آموزش خودگویی­های مثبت در افزایش میزان باورهای خودکارآمدی عمومی زنان مورد نظر مؤثر بوده است.

 

بخشایش و مرتضوی(۱۳۸۸) به بررسی رابطه رضایت جنسی، سلامت عمومی و رضایت زناشویی در زوجین پرداخت. روش پژوهش از نوع همبستگی چند متغیری بود که ۵۰ زوج به روش نمونه گیری در دسترس از میان زوجین ساکن یزد انتخاب شدند. یافته­ ها نشان دادند همبستگی بین رضایت جنسی ورضایت زناشویی مثبت است . اما این دو متغیر با سلامت عمومی رابطه ندارند . همچنین تفاوت زنان و مردان (زن و شوهرها) از لحاظ این متغیرها معنادار نبود . رابطه میزان تحصیلات بارضایت جنسی معنادار بود، ولی با رضایت زناشویی و سلامت عمومی معنادار نبود . رابطه مدت زمان ازدواج با رضایت زناشویی و سلامت عمومی زوجین معنادار نبود،. اما با رضایت جنسی رابطه معنادار و معکوس است.

 

پورابراهیم و رسولی (۱۳۸۷) در مطالعه­ ای با عنوان اثربخشی معنادرمانی گروهی بر کاهش افسردگی و ارتقای معنای زندگی در زنان سالمند ، که در یک نمونه ۳۰ نفره از زنان بالای ۶۵ سال مقیم آسایشگاه قدس تهران انجام شد، که پس از اجرای آزمون افسردگی سالمندان و آزمون معنای زندگی افرادی که نمره ۱۵یا بالاتر در آزمون افسردگی سالمندان کسب کردند به روش تصادفی ساده انتخاب و به طور تصادفی در گروه آزمایشی و گروه گواه جایگزین شدند. پس از معنادرمانی گروهی مجددا آزمون های مذکور اجرا و برای تجزیه و تحلیل یافته ها از آزمون آماری تحلیل کواریانس استفاده شد . نتایج نشان داد گرچه افسردگی گروه آزمایش پس از اجرای روش درمانی کاهش یافته است اما این کاهش، بین گروه ­های گواه و آزمایش معنی­دار نیست در حالی که در ارتقای معنای زندگی، بین گروه ­های آزمایش و گواه تفاوت معنادار بود.

 

خانه یی (۱۳۸۶) در پژوهش خود به بررسی اثربخشی درمان گروهی با رویکرد تحلیل محاوره ای برن( TA) بر افزایش ابراز احساسات و رضایت زناشویی در بین زنان شهر تهران پرداخته شده است . پژوهش از نوع تحقیق آزمایشی و روش نمونه گیری تصادفی و خوشه­ای چند­مرحله بود . از بین نواحی آموزش و پرورش استان تهران منطقه ۴ و سپس از بین دبیرستان­های منطقه مذکور یک دبیرستان به طور تصادفی انتخاب گردید . بعد از گرفتن آزمون از ۹۰ نفر، ۲۴ نفر نمونه به صورت تصادفی انتخاب شد که ۱۲ نفر در گروه آزمایش و ۱۲ نفر در گروه کنترل قرار گرفتند . درابتدا ازهر دو گروه آزمون­های ابراز احساسات و رضایت زناشویی بعمل آمد . سپس گروه آزمایش تحت ۱۲ جلسه درمان گروهی با رویکرد تحلیل محاوره ای (TA) قرار گرفتند و بعد از انجام درمان گروهی(TA) وضعیت ابراز احساسات و رضایت زناشویی دو گروه مورد آزمون قرارگرفت . سپس ‌یک‌ماه بعداز آخرین جلسه گروهی باردیگر هر دو آزمون برای پی­گیری از گروه آزمایش گرفته شد . آنگاه داده ­ها مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفته، برای گرد­آوری اطلاعات و سنجش رضایت زناشویی از پرسشنامه ۴۷ سؤالی رضایت زناشویی انریچ استفاده شد و جهت آزمودن ابراز احساسات افراد گروه­ ها از پرسشنامه ۳۴ سؤالی و ابراز احساسات که توسط محمد امینی قمی ساخته شده استفاده شده است . پس از تحلیل داده های آماری از آزمون( t) و برای نرمالیتی کردن ‌پیش‌آزمون­ها در گروه ­های آزمایش و گواه از آزمون کالموگروف – اسمیرنف استفاده شد و مشخص گردید که درمان گروهی با رویکرد تحلیل محاوره ای (TA ) بر شیوه ­های صحیح ابراز احساسات و رضایت زناشویی تأثیر مثبت داشته است.