کانسار مس پورفیری دره زار در شمال شرق سیرجان در استان کرمان قرار دارد .
سنگ میزبان این کانسار را توده ساب ولکانیک دیوریت پورفیری و سنگ های
آتشفشانی آندزیتی تشکیل می دهند .
توده اصلی دره زار یک لاکولیت قارچی شکل بوده که آنکلاوهای بزرگ و فراوانی
از سنگ های آندریتی در آن وجود دارد . در محدودیتی معدنی دره زار تعداد 68
حلقه پاه با متراژ کلی 11545 متر حفر شده که تهداد 47 حلقه از آنها توسط یوگسلاو
ها حفر گردیده و متوسط عمق حفاری در آنها 157 متر است . بقیه حفاری ها توسط
شرکت اکتشافات سراسری فلزات غیر آهنی حفر گردیده که متوسط عمق آنها 197/7
متر میباشد . چاه شماره 48 در نیمه غربی کانسار با عمق 400/5 متر عمیق ترین چاه
حفر شده در کانسار دره زار گردیده است . روند این تونل ها  و دستک های آنها به
صورتی است که جهات شمال – جنوبی ، شرقی – غربی ، شمال شرقی – جنوب غرب
و شمال غرب – جنوب شرق را پوشش می دهند . این تونل ها در ارتفاع های

2453 و 2421 متر حفر گردیده است .
مهم ترین عامل کانی زایی در کانسار مس دره زار محلول های هیدروترمال و آلتراسیون
ناشی از آنها بوده که فرایند های ثانویه باعث تمرکز بیشتر مس شده است . کانی زائی
اولیه مس در بخش های مرکزی دیوریت پورفیری دره زار روی داده در صورتیکه میزان
مس در سنگ های آندزیتی در برگیرنده آن بسیار کمتر است . براساس اطلاعات ثبت شده
در دفترچه مغزه ها سه منطقه کاملا مجزا لیچ سوپر ژن و هیپوژن در این کانسار قابل
تشخیص است .
با توجه به نمونه گیری هایی که به طور پیوسته در زون سوپر ژن صورت گرفته میزان دقت
تخمین ذخیره در این زون نسبت به زون هیپوژن بیشتر است . وجود نقائص در اطلاعات ثبت
شده سبب گردیده که براساس کد جورک نتوان نسبت به تعیین گروه اندازه گیری شده و مشخص
شده در هنگام تعیین ذخیره کانسار دره زار اقدام نمود و تنها میتوان این ذخایر را در گروه ذخایر
استنباط شده معرفی نمود . پس از انجام مطالعات تکمیلی و ارتقا سطح اطلاعات می توان کلاس
تخمین ذخیره زمین شناسی را در آینده بهبود بخشید .

فرایند انحلال یکی از فرایندهای بسیار معمول و مهم در مهندسی شیمی و استخراج کانی های معدنی و صنایع غذایی و فولاد و صنایع دیگر می باشد. در کمتر جایی می توان صنعتی را یافت که با این فرایند سروکار نداشته باشد. در صنایع مختلف به طور عموم در بیولوژی داروسازی و بخصوص در صنایع استخراج مواد معدنی تولید شکر فسفات آمونیم کلرور سدیم و کریستالیزاسیون که یکی از روش های مهم در تهیه مواد با خلوص بسیار بالا است کاربرد فراوانی دارد.
در فرایند کریستالیزاسیون که قدمتی بیش از 3500 سال دارد تهیه نمودار حلالیت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در فرایند استخراج تفاوت حلالیت یک جزء در دو فاز باعث جداسازی می شود که دانستن میزان حلالیت و شرایط مطلوب مهم است.
با توجه به مصرف کم انرژی در این فرایند پیش بینی می شود با گران شدن تدریجی انرژی فرایند کریستالیزاسیون جایگزین روش هایی نظیر تقطیر و استخراج شود. در جداسازی های بیولوژیکی که هدف تهیه مواد با خلوص بالا و این مواد از ارزش بسیار بالایی برخوردار هستند کریستالیزاسیون یکی از بهترین روش هاست و البته ابتدا باید محلول فوق اشباع تهیه که دانستن نحوه انحلال و سرعت انحلال و نمودار حلالیت لازم و ضروری است.
نکات فوق موجب استقبال شدید محققین بخش مهندسی شیمی به این عملیات شده و در حال حاضر تلاش زیادی در جهت بهبود و ارائه مدل های ریاضی و برنامه های رایانه ای که بتواند رفتار یک سیستم را پیش بینی کند می شود. البته گستردگی این مبحث به گونه ای است که بیشتر مطالعات و تحقیقات بر روی سینتیک انحلال یک ماده خاص آن هم در شرایط بخصوص را مورد ارزیابی قرار می دهد.

ماشین های حفار تمام مقطع از مهمترین ماشین های حفاری در تونل ها و فضاهای زیرزمینی
به شمار می روند . به دلیل قیمت بالای ماشین ارزیابی عملکرد در این روش از اهمیت ویژه ای
برخوردار است .
مهمترین شاخص ارزیابی عملکرد TBM نرخ نفوذ این دستگاه است . عوامل موثر متعددی بر
نرخ نفوذ TBM  تاثیر دارند که از جمله مهمترین این عوامل می توان ویژگی سنگ بکر ، ویژگی
های توده سنگ و پارامتر های ماشین رانام برد . ویژگی های سنگ بکر شامل مقاومت فشاره
تک محوره ، مقاومت کششی و شکنندگی بوده و ویژگی های توده سنگ شامل امتداد و جهت
یافتگی صفحات ضعیف می باشد . برای پیش بینی نرخ نفوذ روش های تجربی ، روش های
آماری و روش های نسبتا جدید هوشمند مورد استفاده قرار می گیرند . در سال های اخیر
استفاده گسترده از روش های هوشمند در مسائل پیش بینی گزارش شده است . در این

تحقیق با به کارگیری روش شبکه های عصبی و در نظر گرفتن خصوصیات ژئومکانیکی
توده سنگ نرخ نفوذ TMBبرای تونل انتقال آّب کوئینز در نیویورک پیش بینی شده است .
با بهره گرفتن از روش سعی و خطا مدل بهینه در نظر گرفته شده دارای ساختار 1-10-4 می باشد .
نتایج مدل شبکه عصبی با نتایج بدست آمده از روش آماری و روش تجربی مقایسه گردید
و مشاهده شد که مدل شبکه عصبی دارای بهترین ضریب تصمیم گیری ، کمترین خطای مطلق
و کمترین خطای نسبی نسبت به دو روش دیگر می باشد . هم چنین آنالیز حساسیت برای داده
های ورودی مشخص نمود که خروجی شبکه به ترتیب نسبت به ضریب شکنندگی و زاویه بین
صفحات ناپیوستگی ها دارای بیشترین و کمترین حساسیت می باشد .

عملیات حفاری و انفجار از مهمترین فرایند های استخراجی روباز هستند که سایر فرایند ها
به نحوی در ارتباط مستقیم و یا غیر مستقیم با آن می باشند . بهینه سازی این عملیات می
تواند در کاهش حجم حفاری میزان مصرف مواد منفجره توزیع دانه بندی قطعات خرد شده
و در نهایت هزینه های استخراج معادن سطحی موثر باشد .
در اغلب موارد برای طراحی یک الگوی آتشباری مناسب در معادن از روش های سعی و خطا
و تجربه استفاده می شود که اغلب برای معادن الگوی ایده الی نمی دهد و علت آن بر میگردد
به یکسان بودن الگوی آتشباری طراحی شده برای تمام بلوک های یک معدن که این صحیح
نبوده و باید برای هر بلوک از معدن با توجه به خصوصیات سنگ آن و انفجار های گذشته مشابه
الگوی آتشبازی تصحیح گردد.
با توجه به مطلب فوق و نیز پیچیده بودن طراحی الگوی آتشباری به خاطر چند متغیره بودن آن
کاربرد دستاورد های نوین در این فن لازم و ضروری می باشد  یک روش مناسب جایگزین طراحی
های تجربی الگوهای آتشباری استفاده از شبکه های عصبی مصنوعی آموزش دیده بر مبنای الگوی
های طراحی و اجرا شده پیشین می باشد . این روش مخصوص حل مسائل چند متغیره و پیچیده
می باشد که از دقت وسرعت و سهولت کاربرد برخوردار است .

از آنجایی که مهمترین هدف از انفجار در معادن رسیدن به خرایش مناسب است طراحی الگوی
آتشبازی در این تحقیق نیز بر مبنای اندازه سایز سنگ های خرد شده پیش بینی شده توسط شبکه
عصبی می باشد . به طوریکه قبل از انفجار بلوک با توجه به اندازه سایز سنگ های خرد شده پیش
بینی شده توسط شبکه عصبی می باشد . به طوریکه قبل از انفجار بلوک با توجه به اندازه سایز
سنگ های خرد شده پیش بینی شده توسط شبکه عصبی و با توجه به ویژگی های سنگ و ماده
منفجره به اصلاح و بهینه کردن الگوی آتشباری قبلی پرداخته می شود و بدین وسیله از داشتن
انفجار با خردایش نامناسب جلوگیری به عمل می آید .
پس از آموزش شبکه با روش سعی و خطا شبکه عصبی مناسب با کمترین خطا حاصل شد . سپس
خروجی این شبکه با اطلاعات واقعی چند بلوک که در آموزش شبکه مورد استفاده قرار نگرفتند
آزمایش شد و در نهایت شبکه به دست آمده با خطای بسیار کم متوسط سایز سنگ های خرد شده
بلوک های کزبور را پیش بینی نمود .
بنابراین با بهره گرفتن از این شبکه به دست آمده می توان متوسط سایز سنگ های خرد شده را قبل از
انفجار بلوک پیش بینی نمود و سپس در صورت نیاز ، الگوی آتشبازی پیشین تغییر و اصلاح کرد .

کاویتاسیون پدیده ای است که در انواع سازه های آبی رخ  می دهد و در کارایی این
سازه ها ایجاد مشکل می نماید . این فرایند در نقاطی از سازه که سرعت بالا می
باشد باعث ایجاد خرابی و گودال  می شود در واقع جایی که در یک سیستم
هیدرولیکی به علت بالارفتن سرعت فشار منطقه ای پایین می آید و با فشار سیال
برابر می شود یا جایی که ناصافی ها و ناهمواری های بستر جریان موجب جداشدن
خطوط جریان از بستر می شود و فشار منطقه ای کاهش می یابد این پدیده نمود پیدا
می کند و با ضربه زدن به مرز سیال و سازه ایجاد سروصدا و در موارد حادتر سبب خرابی
می شود . در واقع وجود میدان فشار در ناحیه ای که کاویتاسیون رخ می دهد وجود ذرات
و ناخالصی درون مایع و شکل جداره اصلی ترین عوامل دخیل در رخ دادن پدیده کاویتاسیون
می باشند .

در این تحقیق مواردی از ایجاد کاویتاسیون در سد های بولدوزر در آریزونا ، پین فلات در
کالیفرنیا فورت پک و دنیسون در اوکلاهما ، نورفورک در آرکانزاس ، راندال و بول سولز
در داکوتای جنوبی و در نهایت فالسوم در کالیفرنیا درج و بررسی شد .
تحقیقات نشان  می دهد که هوادهی تجهیز سطوح در معرض تخریب و نیز استفاده
از  روکش فولادی پرداخت سطحی سطوح در معرض تخریب کاویتاسیون و در نهایت
استفاده از رزین ها می تواندد راهکارهای مناسبی باشند و تا حد بسیار زایادی از
تاثیر مخرب این پدیده بکاهند .
در این تحقیق با مطالعه موردی بررسی کاویتاسیون در سرریز سد کارون تخریب ها
ی صورت گرفته و علل آنها  بررسی  گردیده و شرح تعمیرات اولیه و نهایی آورده شد .
همچنین در این تحقیق مدل هیدرولیکی آزمایشگاه هیدرولیک ندل هیدرولیکی آزمایشگاه
هیدرولیک منابع آب و مدل هیدرولیکی موسسه سوگراح پیرامون هوادهی سرریز سد
کارون و جلوگیری از کاویتاسیون در انتهای شوت به تفصیل مورد بحث و بررسی قرار گرفته
است و روش های مختلف تعمیرات و اصلاحات در آنها تحلیل شده است.